Η λειτουργία της Εφαρμογής THEMIS για ανώνυμες αναφορές περιβαλλοντικών παραβάσεων και εγκλημάτων συνεχίστηκε απρόσκοπτα μέσα στο 2022, με καταγγελίες πολιτών κυρίως για παράνομη απόρριψη απορριμμάτων και λυμάτων και μεταβολές αιγιαλού ή παράνομες κατασκευές εντός παραλίας-ακτής.

Για τις περισσότερες από αυτές πραγματοποιήθηκε ενημέρωση των αρμόδιων υπηρεσιών και ζητήθηκε η λήψη μέτρων από αυτές, προκειμένου να αποκατασταθεί η περιβαλλοντική ζημία.

Ενδεικτικά αναφέρονται 3 υποθέσεις που θεωρούμε ως τις πλέον σοβαρές, όσον αφορά το μέγεθος της ζημίας και τη σημαντικότητά της στη βιοποικιλότητα και το φυσικό περιβάλλον. Αναφέρονται οι υπηρεσίες που ενημερώθηκαν καθώς και το νομικό οπλοστάσιο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε παρόμοιες περιστάσεις.

Πιο συγκεκριμένα:

 Το After LIFE Natura Themis έλαβε στις 29/07/2022 ανώνυμη αναφορά που αφορά στην κίνηση τροχοφόρων οχημάτων στην αμμώδη έκταση της παραλίας Μαζιδά Άμμος στη Ζάκρο εντός προστατευόμενης περιοχής του δικτύου Natura 2000 (κωδικός GR4320016 όρη Ζάκρου). Η αναφορά ελέγχθηκε και κρίθηκε έγκυρη. Στη συνέχεια ο διαχειριστής της εφαρμογής ενημέρωσε τον οικείο Δήμο και το Λιμεναρχείο για την ισχύουσα περιβαλλοντική νομοθεσία:

• Κατά το αρ. 13 Ν. 3937/2011 απαγορεύεται η κίνηση μηχανοκίνητων οχημάτων σε παράκτια οικοσυστήματα, ενώ σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 2971/2001 απαγορεύεται οποιαδήποτε επέμβαση που αλλοιώνει τη φυσική μορφολογία και τα βιοτικά στοιχεία  των χώρων αιγιαλού, παραλίας, όχθης και παρόχθιας ζώνης. Ιδιαίτερα απαγορεύεται η κατασκευή δομικών έργων στον αιγιαλό, δηλαδή η κατασκευή κτισμάτων σταθερά συνδεδεμένων με το έδαφος.
• Επιπλέον, απαγορεύεται η με κάθε τρόπο καταστροφή ζώνης με φυσική βλάστηση, η καταστροφή φυτοφρακτών, η αμμοληψία, η ρύπανση των υδατικών συστημάτων των χώρων αιγιαλού και παραλίας (α. 19, 4.3(β) Ν. 1650/1986 ο.τ. Ν. 4685/2020).
• Στην περίπτωση που υπάρχουν αμμοθίνες απαγορεύεται η επέμβαση σε αυτές ή τα προστατευόμενα ενδιαιτήματα και χώρους αναπαραγωγής ειδών της άγριας πανίδας καθώς και η κίνηση μηχανοκίνητων οχημάτων σε παράκτια οικοσυστήματα σύμφωνα με το αρ. 13 του Ν. 3937/2011. (Στην προκειμένη περίπτωση αναφέρεται η παραλία ως χώρος ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας).

Στις 22/11/2022 λάβαμε ανώνυμη αναφορά που αφορά στην ύπαρξη στερεών αποβλήτων πλησίον της επαρχιακής οδού Νεάπολης - Χερσονήσου στην περιοχή Άγιος Κωνσταντίνος. Η περιοχή προστατεύεται υπό το καθεστώς του Δικτύου NATURA 2000 (κωδικός GR4320002)

Η καταγγελία ελέγχθηκε ως προς την εγκυρότητα και κρίθηκε έγκυρη. Ο διαχειριστής της εφαρμογής ενημέρωσε τον αρμόδιο Δήμο για τις δυνατότητες που παρέχει η νομοθεσία:

• Σε περίπτωση που τα απορρίμματα βρίσκονται σε δημόσια έκταση μπορούν να συλλεχθούν, να απομακρυνθούν και στη συνέχεια να διατεθούν ασφαλώς τα απορρίμματα. Σε περίπτωση που τα απορρίμματα βρίσκονται σε ιδιωτική έκταση ο Δήμος μπορεί να καλέσει τον ιδιοκτήτη να τα απομακρύνει θέτοντάς του προθεσμία. Αν εκείνος αρνηθεί μπορεί να τα συλλέξει ο ίδιος ως υπηρεσία και να απαιτήσει στη συνέχεια από τον ιδιοκτήτη ακινήτου ανάλογη αποζημίωση.
• Τόσο η διάθεση όσο και η κατοχή απορριμμάτων (με ή χωρίς τη συναίνεση του ιδιοκτήτη και ανεξαρτήτως υπαιτιότητας) είναι παράνομη (ποινικές κυρώσεις βάσει του α. 28 του Ν. 1650/86 ο.τ. με το α. 7 του Ν. 4042/12) και υποβαθμίζει το φυσικό περιβάλλον.
• Η τεχνική υπηρεσία ως υπηρεσία του αρμόδιου ΟΤΑ Α΄ βαθμού έχει σύμφωνα με το άρθρο 228, παρ. 1, περ. ζ, του ν.  4555/2018 (ΦΕΚ Α 133/19.07.2018) την ευθύνη της εξάλειψης της ανεξέλεγκτης διάθεσης αποβλήτων.
• Οι αρχικοί παραγωγοί ή άλλοι κάτοχοι αποβλήτων φέρουν της ευθύνη για τη διαχείριση των αποβλήτων τους σύμφωνα με το άρθρο 41 του ν. 4819/2021 (άρθρο 15 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ).
• Στην περίπτωση αποκομιδής αποβλήτων από ιδιωτική έκταση οι παραγωγοί ή κάτοχοι αποβλήτων υποχρεούνται να καταβάλουν υπέρ του Δήμου το προβλεπόμενο ειδικό τέλος αποκομιδής σύμφωνα με όσα ορίζει ο οικείος δημοτικός Κανονισμός καθαριότητας.

Στις 02/12/2022 λάβαμε ανώνυμη αναφορά που αφορά στη μεταβολή αιγιαλού στην αμμώδη έκταση της παραλίας Παχειά Άμμος στον Σταυρό Ακρωτηρίου Χανίων. Η αναφορά ελέγχθηκε και κρίθηκε έγκυρη.

Ακολούθησε ενημέρωση των παρακάτω φορέων: Αστυνομικό τμήμα Χανίων, Δήμος Χανίων (Τμήμα Ελέγχου Κατασκευών-Αυθαιρέτων), Κτηματική υπηρεσία και Εφορία Αρχαιοτήτων Χανίων, με το σκεπτικό ότι:

• Η Αστυνομία διευκρινίζει αν πρόκειται για παράνομη επέμβαση, ενημερώνει αναλόγως τον αρμόδιο Εισαγγελέα Πρωτοδικών προκειμένου να εφαρμοσθούν οι διατάξεις των α. 28 Ν. 1650/1986, α. 29 Ν. 2971/2001, α. 13, 4 και 16 Ν. 3937/2011, α.17 παρ. 8 Ν 1337/1983) και επιβάλει κυρώσεις εφόσον συντρέχουν ποινικές ευθύνες κατά το α.3 παρ. 23 και 24 Ν. 2242/1994 ή/και 29 του Ν. 2971/2001.
• Ο Δήμος ελέγχει τη νομιμότητα της δραστηριότητας εφόσον πρόκειται για αδειοδοτημένη από αυτόν επέμβαση (Ν. 3894/2010, Ν. 4014/2011, Ν. 2971/2001, α. 12, 14).
• Η Κτηματική υπηρεσία κατ’ άρθρο 27, παρ. 5 του Ν. 2971/2001 αναζητά οποιονδήποτε γνωρίζει σχετικά και επιβάλλει διοικητικές και ποινικές κυρώσεις κατ’ άρθρο 29 του Ν. 2971/2001.
• 4. Η Εφορία Αρχαιοτήτων Χανίων ελέγχει αν η εν λόγω έκταση εκτέλεσης έργων έχει προσωρινά οριοθετηθεί ως αρχαιολογικός χώρος του Δήμου Χανίων στο πλαίσιο του προωθούμενου Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου Δήμου Χανίων, Π.Ε. Χανίων, Περιφέρειας Κρήτης σύμφωνα με την αριθ. ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΠΚ/ΔΙΠΚΑ/ΤΠΚΑΧΜΑΕ/Φ57/98982/60577/3084/1038   (ΦΕΚ ΑΑΠ 103/15.5.2017).
• Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης ελέγχει και εποπτεύει έργα στη ζώνη του αιγιαλού κατά το άρθρο 280, παρ. 36 του Ν. 3852/2010.

Οι φωτογραφίες που συνοδεύουν την παρούσα ανάρτηση συνόδευαν τις αντίστοιχες αναφορές μέσω της εφαρμογής LIFE THEMIS.